İş dünyasında yapay zeka otomasyon rüzgarına kapılıp, insan gücüyle yollarını ayıran şirketler için gerçeklerle yüzleşme vakti geldi. Verimliliği artırma hayaliyle atılan fevri adımların beklenilen sonucu vermediği ve insan unsurunun yeniden değer kazandığı görülüyor. Neler olduğuna yakından bakalım…
Firmalar angarya diye tabir ettiğimiz tekrar eden basit işleri otomatik hâle getirmek ve üretkenliği zirveye taşımak için yapay zeka araçlarına adeta hücum etti. Anketler de bu durumu doğruluyor. McKinsey verilerine göre şirketlerin yüzde 62’si AI sistemlerini test ediyor ya da kullanıyor. Gallup ise çalışanların yüzde 26’sının haftada birkaç kez, yüzde 10’unun ise her gün yapay zeka araçlarını kullandığını belirtiyor. Bazı işletmeler AI’yı sebep göstererek bir kısım çalışanıyla yollarını ayırdı. Ancak Gartner’ın raporuna göre yapay zeka odaklı işten çıkarmaların çoğu fena halde ters tepmek üzere.
Gartner’ın son anketi, iş hayatında söylendiği kadar karamsar atmosfer yaşanmadığını ortaya koydu. Şirketlerin sadece yüzde 20’si yapay zeka nedeniyle personelini azalttı. Daha da çarpıcı olansa uzmanlar bu gerekçeyle kadrolarını küçülten firmaların yüzde 50’sinin, 2027 yılına kadar benzer pozisyonlar için yeniden işe alım yapacağını öngörüyor. Elbette bu geri dönüşler genellikle havalı, yeni iş unvanları altında gerçekleşecek.
Peki bu U dönüşü neden yaşanıyor? Sohbet botları ezbere dayalı standart görevlerde harikalar yaratırken, işin içine empati, yargı yeteneği ve karmaşık müşteri talepleri girdiğinde sınıfta kalıyorlar. Gartner analisti Kathy Ross konuyla ilgili olarak, “Yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar manşetleri süslüyor, fakat çoğu kesinti otomasyondan değil, ekonomik baskılardan kaynaklanıyor” dedi. Ross’a göre teknoloji sınırlarına ulaştıkça ve müşteri beklentileri arttıkça, şirketler hizmet kalitesini korumak için yeniden insana yatırım yapacak.
Gartner’dan başka bir analist Emily Potosky bir tespit yaparak, “AI araçları, insan uzmanlığının, empatisinin ve muhakeme yeteneğinin yerini alacak kadar olgunlaşmadı. Şu an her şeyi bu teknolojiye bağlamak, öngörülemeyen sorunlara davetiye çıkarıyor” yorumunda bulundu.
İstatistikler de bunu destekler nitelikte. MIT Media Lab’ın verilerine göre iki yıl içinde yapay zekaya 30 ila 40 milyar dolar harcanmasına rağmen, şirketlerin sadece yüzde 5’i yatırım getirisi (harcanan paranın kazanç olarak geri dönmesi) elde edebildi. Çoğu firma ölçülebilir bir etki göremedi. Gartner’ın bir başka araştırması da test aşamasındaki üretken yapay zeka projelerinin yüzde 50’sinin; kötü veri, yüksek maliyetler veya belirsiz faydalar nedeniyle rafa kalktığını gösteriyor.
