Yapay zeka araçlarında korkulu rüya haline gelen hatalı referanslar ve olmayan makaleler tarihe karışmak üzere. Kapalı yapılarıyla eleştirilen ticari AI sistemlerine dişli bir rakip doğdu. Hem uzmanlardan daha isabetli atıf yapan hem de evdeki bilgisayarlarda çalışabilen bu yeni teknoloji, akademik dünyada dengeleri değiştirmeye aday. İşte detaylar…
Bilim insanları mevcut AI modellerinden çok daha verimli çalışan, kaynakları doğru kullanan bir yapay zeka geliştirdi. OpenScholar adı verilen model, 45 milyon açık erişimli makaleden oluşan dev bir kütüphaneden besleniyor. Bilgiyi doğrudan orijinal literatürden çekerek yanıt ürettiği için yalan yanlış bilgiler vermesinin, yani teknik adıyla halüsinasyon görmesinin önüne geçiliyor.
Carnegie Mellon Üniversitesi’nden Akari Asai benzer işi yapan ticari uygulamalar olsa da, yeni projenin herkese açık paylaşılmasıyla ayrıştığını vurguladı. Bu sayede araştırmacılar sistemi ücretsiz deneyebildiği gibi kendi bilgisayarlarına indirip yerel olarak da çalıştırabiliyor. Washington Üniversitesi’nden Hannaneh Hajishirzi ise, “Küçük ve verimli bir yapıya sahip olan OpenScholar’ı kullanmak, OpenAI’ın derin araştırma özelliğini çalıştırmaktan çok daha ucuza mâl oluyor” açıklamasını yaptı.
Standart yapay zeka modelleri akıcı metinler yazma konusunda usta, ancak iş atıf yapmaya gelince sık sık duvara tosluyorlar. Çünkü bu modeller kelimeler arasındaki istatistiksel ilişkilere dayanarak tahmin yürütüyor ve bazen bilimsel olmayan verilerle eğitildikleri için yanlış bağlantılar kurabiliyor. Hatta geçtiğimiz yıl prestijli bir konferansa kabul edilen 50’den fazla makalede yapay zeka kaynaklı hayali atıflar tespit edilmişti. OpenScholar ise kullanıcı bir soru sorduğunda önce ilgili bilimsel makaleleri buluyor, bunları önem sırasına diziyor ve cevabı sadece bu gerçek belgeler üzerinden oluşturuyor.
Yapılan testlerde OpenScholar’ın cevapları, fizik, nörobilim ve biyotıp gibi alanlarda doktora seviyesindeki uzmanların verdiği yanıtlardan daha tatmin edici bulundu. Doğruluk ve atıf başarısı konusunda GPT-4o ve PaperQA2 gibi iddialı rakiplerini geride bırakmayı başardı. Fakat sistemin şimdilik sadece ücretsiz erişilebilen makaleleri tarayabilmesi önemli bir eksiklik olarak görülüyor. Ücretli yayınların ağırlıkta olduğu mühendislik gibi alanlarda kapsam daralabiliyor. Geliştirici ekip, ilerleyen dönemde kullanıcıların kendi aboneliklerini veya indirdikleri özel arşivleri sisteme tanıtabilecekleri yetenekler eklemeyi planladıklarını söyledi.
