OpenAI’ın Evo modeli milyonlarca genom içeren DNA verileriyle eğitildi ve sıfırdan yeni virüsler tasarladı. Laboratuvarda üretilen örneklerden 16’sı, E. coli bakterisini enfekte etmeyi başardı. Sonuçlar tıp için yeni fırsatlar sunarken, bazı uzmanlar ise bu gelişmenin biyogüvenliği tehlikeye atmasından endişeli. Lafı fazla uzatmadan detaylara birlikte bakalım…
Science dergisinde yayınlanan çalışmada araştırmacılar, Evo’yu milyonlarca genomdan oluşan büyük DNA verileriyle eğitti. Model, doğadaki DNA dizilerini şekillendiren evrimsel sınırları öğrendi ve sıfırdan yeni virüs genomları için kendi tariflerini oluşturdu. Laboratuvarda sentezlenen yapay zeka tasarımı 16 faj, E. coli bakterisini başarıyla enfekte etti. Bazıları bakterinin doğal direnç mekanizmalarını da aşmayı başardı. Bu arada bilmeyenler için faj, bakterileri enfekte eden ve onların içinde çoğalan bir virüs türüne denir.
Biyolojik Silah Endişesi Tırmandı
Ortaya çıkan virüslerin dizilimleri doğada bilinen örneklerden farklı. Araştırmacılar eğitim verilerinden insan patojenlerini çıkardı. Bu nedenle üretilen virüslerin insanları enfekte etme yeteneği bulunmuyor. Buna rağmen çalışma, yapay zekanın biyolojik silah geliştirmede kullanılabileceğine ilişkin kaygıları tekrar gündeme taşıdı. Johns Hopkins Center for Health Security’den Thomas Inglesby ve Moritz Hanke, benzer yöntemlerin insan, hayvan veya tarım bitkilerini etkileyen patojenlerde kullanılmasının yasaklanması gerektiğini savundu.
Imperial College London’dan Tom Ellis ise insanları etkileyen bir biyolojik silah üretmenin bu kadar kolay olmayacağını düşünüyor. Ellis’e göre OpenAI Evo’nun ürettiği virüsler en küçük ve en kolay oluşturulan genomlara sahip örnekler arasında.
Yapay Zeka ile Virüs Tasarımı Tedavide Kullanılabilir
Madalyonun diğer yüzünde ise önemli bir tıbbi fırsat var. Yapay zeka ile virüs tasarımı, antibiyotiklere dirençli süper bakterilere karşı özel tedaviler geliştirilmesini kolaylaştırabilir. Böylece bilim insanları doğada uygun bir virüs aramak yerine, belirli bakterileri hedefleyen fajları doğrudan tasarlayabilir.
