İnsanlığın temiz ve tükenmez enerji arayışındaki en büyük umudu olan nükleer füzyon teknolojisi, 2026 yılının başında Çin’den gelen Yapay Güneş haberleri ile dev bir sıçrama gerçekleştirdi.
Çin’in Hefei kentindeki Fiziksel Bilimler Enstitüsü’nde bulunan ve halk arasında “Yapay Güneş” olarak bilinen EAST (Experimental Advanced Superconducting Tokamak) reaktörü, plazma hapsetme süresi ve sıcaklık dengesi konusunda daha önceki tüm rekorları altüst eden yeni bir dönüm noktasına ulaştı. Bilim insanları, bu devasa manyetik bobinlerin içinde, Güneş’in çekirdeğinden yaklaşık 7 kat daha sıcak olan 100 milyon santigrat derecenin üzerindeki plazmayı, daha önce hiç ulaşılmamış bir süre boyunca (rekorun tam süresi bilimsel makalelerle kesinleşecek olsa da, önceki 403 saniyelik rekorun çok ötesine geçildiği belirtiliyor) stabil bir şekilde tutmayı başardı.
Yapay güneş deneyin “milestone” (dönüm noktası) olarak adlandırılmasının asıl sebebi, sadece ulaşılan aşırı sıcaklık değil; bu sıcaklığın “Yüksek Hapsetme Modu” (H-mode) adı verilen kararlı bir evrede uzun süre korunabilmiş olmasıdır. Nükleer füzyonun ticari bir enerji kaynağına dönüşebilmesi için reaktörün, harcadığından daha fazla enerji üretmesi ve bunu kesintisiz yapması gerekiyor. Çin’in elde ettiği bu son başarı, plazmanın kontrol dışına çıkıp reaktör duvarlarına zarar vermesini engelleyen manyetik alan teknolojisinin ve yapay zeka destekli kontrol sistemlerinin artık olgunlaştığını kanıtlıyor. Bu gelişme, sadece Çin’in enerji bağımsızlığı için değil, Fransa’da inşa edilen uluslararası ITER projesi için de hayati veriler sağlıyor.
Fosil yakıtların aksine karbon salınımı yapmayan ve mevcut nükleer santrallerin (fisyon) aksine patlama riski veya binlerce yıl saklanması gereken radyoaktif atık üretmeyen füzyon teknolojisi, “enerjinin kutsal kasesi” olarak tanımlanıyor. Çinli araştırmacıların 2026 başında ulaştığı bu seviye, füzyon enerjisinin sadece bir bilim kurgu fantezisi olmadığını; önümüzdeki on yıllar içinde evlerimizi aydınlatabilecek somut bir mühendislik başarısına dönüştüğünü gösteriyor.
