Tam 65 milyon makale ve 300 farklı dilde oluşturulan devasa arşivle 25. yaşını kutlayan Wikipedia, doğum günü pastasını keserken Amazon, Meta ve Microsoft gibi teknoloji firmalarıyla yeni bir döneme adım attığını duyurdu. Gönüllülerin emeğiyle kurulan bu yapının ticari bir altyapıya dönüşümüne ve arka planda yaşananlara birlikte bakalım…
Wikipedia tam 25 yaşında. Kurucu Jimmy Wales’in çeyrek asır önce klavyesinin başına geçip yazdığı meşhur ‘Merhaba Dünya’ cümlesiyle başlayan serüven, bugün yaklaşık 250 bin gönüllü insanın ilmek ilmek dokuduğu bir bilgi havuzuna dönüştü. O günlerde sadece ülkeleri listelemek ve basit konuları anlatmak gibi amaçlarla açılan sayfalar, bugün dünyanın en büyük başvuru kaynağı haline geldi.
Yıllar önce okul koridorlarında öğretmenler Wikipedia’yı kaynak gösteren öğrencilerine burun kıvırır, internetten bulunan bilgiye şüpheyle yaklaşırdı. Ancak köprünün altından çok sular aktı. Pek beğenilmeyen site bugün en güvenilir limanlardan biri oldu. Fakat kullanıcıların bilgiye ulaşma alışkanlıkları da kabuk değiştiriyor. Artık insanlar bir şeyi merak ettiğinde Google’da sayfa sayfa aramak yerine, ChatGPT, Gemini, Claude gibi sohbet botlarına soruyor. İşte bu yüzden Wikipedia da ayakta kalmak ve çağın gerisine düşmemek için stratejik bir viraja girdi.
Platform yetkilileri; Amazon, Meta, Microsoft, Mistral AI ve Perplexity gibi yapay zeka üreticileriyle el sıkıştığını açıkladı. Bu şirketler, kurumun insan denetiminden geçmiş muazzam bilgi birikimini kendi sistemlerine entegre edecekler. Aslında yapılan iş bir nevi veri beslemesi. Yani yapay zeka modelleri, dünyayı ve olayları daha doğru anlayabilmek için Wikipedia’yı bir ders kitabı gibi kullanacak.
Peki Wikipedia istese buna engel olabilir miydi? Pek sayılmaz. Çünkü kuruluş ilkeleri, bilginin özgürce kullanılmasını şart koşuyor. Kısaca firmalar, anlaşma olmasa bile teknik tabirle ‘scraping’ yaparak (yani bir bot yardımıyla sitedeki tüm verileri otomatik olarak kopyalayarak) bilgileri zaten alabiliyordu. Wikipedia yönetimi ise durumu fırsata çevirip, en azından sunucularına binen yükü hafifletmek ve kurumsal bir gelir modeli oluşturmak adına süreci resmiyete dökmeyi tercih etti. Anlaşmaların maddi boyutu açıklanmasa da, bu gelişmenin siteye can suyu olacağı kesin.
